XYLOTRUPES tại Việt Nam
1. Giới thiệu : Bọ 2 sừng hay còn gọi là kiến vương 2 sừng, đây là một nhóm bọ sừng phân bố rộng rãi từ Ấn Độ đến Đông Nam Á và cả Úc. Màu sắc từ đen, nâu đến màu đỏ rượu vang. Ngoại hình có phần tương tự với bọ sừng y (Trypoxylus dichotomus). Lý do vì sao chúng được gọi là bọ 2 sừng vì chỉ có phần sừng trên và sừng dưới, sừng trên phát triển và cong xuống, sừng dưới ngắn hơn cong vuốt lên trên, ở đỉnh mỗi sừng đều bị chẻ thành 2 nhánh nhỏ khác. Khi chúng ta quấy rầy con bọ, chúng thường kêu "rít " lên bằng 1 cơ quan dưới bụng, bằng cách co bụng lại vào phần cánh cứng để phát ra âm thanh
2. Vòng đời : chu kỳ ấu trùng của chúng kéo dài 6 - 8 tháng và tuổi thọ của bọ trưởng thành chỉ 3 đến 5 tháng. Đây được coi là 1 loài gây hại cho nông nghiệp vì bọ 2 sừng thường đục phá thân mía và các loại quả ngọt như nhãn, xoài, vải,... để hút nước đường ngọt từ trái cây.
3. Phân loài : Các loài Xylotrupes hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn do việc nghiên cứu và phân loại vẫn chưa được hoàn thành, tuy nhiên tác giả sẽ chỉ giới thiệu về thông tin chính xác nhất ở thời điểm bài viết này được viết
* Xylotrupes siamensis ( Minck , 1920) [2]
- Đồng nghĩa : Xylotrupes socrates socrates (Schaufuss, 1864), Xylotrupes bourghini (Paulian, 1945)
+ Thông tin : Từng có tên khoa học cũ là "Xylotrupes gideon siamensis" là phân loài Gideon thuộc Thái Lan nhưng sau này đã được các nhà nghiên cứu tách thành 1 loài riêng biệt có phân bố trải dài từ Thái Lan - Lào - Campuchia - Việt Nam, còn loài Xylotrupes gideon ngày nay chỉ còn phân bố tại các quốc gia Đông Nam Á hải đảo, (dịp khác sẽ nói chi tiết hơn). Tuy đều thuộc chung 1 loài nhưng kiểu hình của XS ( viết tắt của Xylotrupes siamensis ) ở từng khu vực địa lý sẽ khác nhau, nhưng một nghiên cứu năm 2021 đã sử dụng các phân tích phân tử để điều tra sự khác biệt di truyền giữa các quần thể có kiểu hình sừng khác nhau. Người ta kết luận rằng sự phân kỳ quan sát được trong XS là kết quả của giai đoạn đầu của quá trình hình thành loài ở khu vực mới so với nơi phân bố gốc , trong đó sự cách ly về mặt địa lý có thể dẫn đến việc tạo ra các loài phân loại riêng biệt, nhưng quá trình hình thành loài không hoàn thành vì giai đoạn thứ hai của sự hình thành loài khác nơi cư trú ( cách ly sinh sản) chưa tiến hóa vào thời điểm các quần thể tách biệt về mặt địa lý mà tái thiết lập mối liên hệ. Do đó các cá thể 2 sừng ở miền Nam là 1 nhánh từ XS di cư sang, tuy vậy nhưng vốn gen trong quần thể có chứa nhiều gen từ XT do sự phân bố chồng chéo giữa các loài tạo nên quần thể lai. Ngoài ra do chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới cận xích đạo, phân thành 2 mùa rõ rệt ở miền Nam (mùa mưa và mùa khô) nên thời điểm bọ 2s miền Nam xuất hiện có đôi chút khác biệt so với mùa bọ cánh cứng, cụ thể thì chúng sẽ xuất hiện vào mùa khô ở miền Nam ( vào tháng 11 đến cuối tháng 4 năm sau ) và trong mùa mưa ( từ tháng 5 đến tháng 10 ) sẽ ở chu kỳ ấu trùng. Đây là 1 bọ sừng có kích cỡ trung bình với kích thước tối đa khoảng độ 63mm,
+ Phân bố : Đông Nam Bộ , Nam Trung Bộ , Tây Nguyên
+ Kích thước : ♂️30mm ~ 60mm +
♀️ 29mm ~ 30mm +
- Xylotrupes socrates tonkiensis (Minck, 1920) [1]
- Đồng nghĩa : Xylotrupes tonkiensis (Minck, 1920)
+ Phân bố : Bắc Trung Bộ , Đông Bắc Bộ, Tây Bắc Bộ
+ Kích thước : ♂️ 35mm ~ 50mm +
♀️ 29mm ~ 35mm
* Trích dẫn tài liệu tham khảo : Cơ sở thông tin đa dạng sinh học toàn cầu (GBIF)
[1] https://www.gbif.org/species/6281584
[2] https://www.gbif.org/species/7201150
[3] https://academic.oup.com/zoolinnean/article/192/1/117/5923822?login=false
Nhận xét
Đăng nhận xét